Κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής, η Εκκλησία επέτρεπε στους πιστούς να φάνε ψάρι μόνο δύο φορές, του Ευαγγελισμού και την Κυριακή των Βαΐων και έτσι ως έθιμο για τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου καθιερώθηκε ο μπακαλιάρος.

Σημειωτέον ότι η ημέρα του Ευαγγελισμού συμπίπτει από το 1838 με τον εορτασμό της Επανάστασης του 1821.

Η ιστορία του μπακαλιάρου ξεκινάει με την εποχή των Βίκινγκς, όπου πρωτοεμφανίστηκε σαν εμπορικό προϊόν περί το 800 μ.Χ. Πρώτοι τον πάστωσαν οι Βάσκοι, που ξεκίνησαν το εμπόριο του μπακαλιάρου από το Μεσαίωνα και τον ονόμασαν «ψάρι του βουνού», ενώ εκείνοι που έστελναν στην Ελλάδα μεγάλες ποσότητες μπακαλιάρου ήταν οι Άγγλοι, οι οποίοι τον αντάλλασσαν με σταφίδες.

Ο μπακαλιάρος έφτασε στο ελληνικό τραπέζι τον 15ο αιώνα και παρότι δεν είναι ψάρι που προέρχεται από την ελληνική θάλασσα, καθώς απαντάται κυρίως στις ακτές του βορειοανατολικού Ατλαντικού, καθιερώθηκε ως το εθνικό φαγητό της 25ης Μαρτίου, γιατί με εξαίρεση τα παράλια των νησιών, το φρέσκο ψάρι αποτελούσε πολυτέλεια για τους φτωχούς κατοίκους των χωριών της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Έτσι ο παστός μπακαλιάρος, που δεν χρειαζόταν ιδιαίτερη συντήρηση, αποτέλεσε την εύκολη και φθηνή λύση, έθιμο που κρατά μέχρι τις μέρες μας.

ΣΥΝΤΑΓΗ: ΠΑΣΤΟΣ ΜΠΑΚΑΛΙΑΡΟΣ πλακί στο φούρνο με πατάτες

Υλικά:
1 φύλλο μπακαλιάρο 800-1000 γραμμάρια
4-5 μέτριες πατάτες
3 μεγάλα ξερά κρεμμύδια
2 μεγάλα πράσα
1 κούπα ελαιόλαδο
3 σκελίδες σκόρδο
3-4 ντομάτες (περίπου μισό κιλό) τριμμένες  και μια κουταλιά πελτέ (ή 1 κουτάκι κονκασέ ντοματάκια)
1  κούπα μαϊντανό ψιλοκομμένο
1 ξύλο κανέλας
3 φύλλα δάφνης
Πιπέρι
Ελάχιστο αλάτι

Ετοιμασία:
–Έχουμε ξαρμυρίσει τον μπακαλιάρο για 24 τουλάχιστον ώρες, κομμένο σε κομμάτια, σε νερό που αλλάζουμε κάθε 4-5 ώρες. Τον βάζουμε σε σουρωτήρι να στραγγίξει καλά.
–Καθαρίζουμε από τα λέπια τα κομμάτια του, αλλά δεν χρειάζεται να βγάλουμε την πέτσα (αν δεν μας αρέσει την αφαιρούμε στο πιάτο ή στο σερβίρισμα).
–Κόβουμε σε φέτες τα κρεμμύδια και τα πράσα και τα βάζουμε μαζί με το ελαιόλαδο σε κατσαρόλα να μαραθούν ελαφρά.
–Αφού βράσουν κανένα δεκάλεπτο προσθέτουμε τις ντομάτες μαζί με τον πελτέ που έχουμε διαλύσει σε 5-6 κ.σ. νερό την κανέλλα και τα φύλλα δάφνης.
–Προσθέτουμε το σκόρδο, το μαϊντανό και το πιπέρι και αφήνουμε να βράσουν άλλα 5-10 λεπτά.
–Αλατίζουμε ελάχιστα (γιατί πάντα ο μπακαλιάρος κρατά αλάτι).
–Καθαρίζουμε τις πατάτες, τις πλένουμε και τις κόβουμε σε στρογγυλές φέτες πάχους 1-1,5 cm. Τις αλατίζουμε ελάχιστα και τις στρώνουμε σε ταψάκι (σε μια στρώση κατά προτίμηση).
–Απλώνουμε πάνω τους το μπακαλιάρο και περιχύνουμε με τη σάλτσα.
–Προσθέτουμε νεράκι, να είναι στο ίδιο ύψος σχεδόν με τις πατάτες ώστε να έχουν αρκετά υγρά οι πατάτες μας για να βράσουν.
–Βάζουμε το φαγητό μας στο φούρνο, στους 200 βαθμούς, στην πρώτη θέση της σχάρας από την κάτω μεριά του φούρνου. Αφήνουμε να ψήνεται μέχρι να μαλακώσουν οι πατάτες και να μελώσει η σάλτσα. Αν χρειαστεί κι άλλο νεράκι προσθέτουμε λίγο ακόμη, κατά προτίμηση ζεστό και όχι στο τελευταίο 15λεπτο για να μη γίνει νερουλή η σάλτσα μας. –Σε μιάμιση ώρα περίπου (80-90 λεπτά ανάλογα με το φούρνο) είναι έτοιμο.
–Στο ενδιάμεσο μετακινούμε λίγο τις πατάτες με ένα πιρούνι για να μη πιάσουν στο ταψί (δεν ανακατεύουμε).
Σερβίρεται ζεστό αλλά και σε θερμοκρασία δωματίου.

Πηγή συνταγής: cretangastronomy.blogspot.gr