Η πίτα που φτιάχνουμε την παραμονή της Πρωτοχρονιάς και που κόβεται σε πανηγυρική συγκέντρωση των μελών της οικογένειας ή και άλλων συγγενών και φίλων, έχει τις ρίζες της στα αρχαία ελληνορωμαϊκά έθιμα.

Η αρχή έγινε στην Αρχαία Ελλάδα στη γιορτή του θεού Κρόνου (ή Χρόνου), στα Κρόνια και συνεχίστηκε στη Ρώμη όπου γιόρταζαν τα Σατουρνάλια.

Και στις δύο γιορτές έφτιαχναν γλυκά και πίτες, μέσα στα οποία έβαζαν νομίσματα και σε όποιον τύχαινε το κομμάτι θεωρούνταν ο καλότυχος.

Το έθιμο ακολούθησαν και οι Φράγκοι και όποιος έβρισκε το νόμισμα ανακηρυσσόταν «βασιλιάς της βραδιάς».

Στην Ορθόδοξη παράδοση το έθιμο συνδέθηκε με τον Μέγα Βασίλειο.

Ο Αγιος Βασίλειος λοιπόν ήταν φιλάνθρωπος επίσκοπος Καισαρείας τον 4ο αιώνα μ.Χ. (ένας από τους Τρεις Ιεράρχες), άνθρωπος των γραμμάτων – καμία σχέση με τον στρουμπουλό γεράκο ντυμένο με τα χρώματα της Coca-Cola που εμείς οι Ελληνες υιοθετήσαμε ως Αϊ Βασίλη από τους δυτικούς λαούς.

Ο Μέγας Βασίλειος, για να προστατεύσει την περιφέρειά του, την Καισάρεια της Καππαδοκίας, από επιδρομή, έκανε έρανο και μάζεψε χρυσά νομίσματα και άλλα τιμαλφή, για να τα δώσει στους εχθρούς, ώστε να τους δελεάσει, και να μη λεηλατήσουν την περιοχή του.

Η εισβολή όμως απετράπη και τα χρυσαφικά έμειναν. Τότε, ο Μέγας Βασίλειος είπε να φτιάξουν μικρές πίτες – ψωμάκια, μέσα στις οποίες έβαζαν και ένα χρυσό νόμισμα, ή κάτι άλλο από όλα τα πολύτιμα αντικείμενα που είχαν μαζευτεί.

Οι πίτες αυτές μοιράστηκαν σε όλους και ο καθένας κρατούσε ό,τι του τύχαινε.

Στη σύγχρονη εποχή το κόψιμο της βασιλόπιτας γίνεται από συλλόγους, εταιρείες και άλλους φορείς μέχρι και το Φεβρουάριο.