Τη Μεγάλη Παρασκευή, αι γενεαί αι πάσαι την έχουμε βαθιά χαραγμένη στο DNA μας, κανένας ιός δεν μπορεί να τη μολύνει και πολύ περισσότερο, να τη σβήσει.

Χρόνια Πολλά! Με υγεία!

Ημέρα σήμερα απόλυτης νηστείας, καθώς η Εκκλησία θυμίζει και βιώνει την πορεία του Ιησού προς τον Σταυρό και τον θάνατο, την ταφή του και, εν τέλει, την πλήρη επικράτηση του κακού επί του καλού, μέχρι το δεύτερο να θριαμβεύσει ξανά με την Ανάσταση.

ΤΟ ΜΟΙΡΟΛΟΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ – ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής ομάδες παιδιών γυρνούσαν από σπίτι σε σπίτι και τραγουδούσαν το μοιρολόι «Σήμερα μαύρος ουρανός», γνωστό και ως «Μοιρολόι της Παναγίας». Τα Κάλαντα της Μεγάλης Παρασκευής τείνουν σήμερα να εκλείψουν.

Σήμερο μαύρος ουρανός
σήμερο μαύρη μέρα
Σήμερον όλοι θλίβονται
και τα βουνά λυπούνται
Σήμερον έβαλαν βουλή
οι άνομοι Εβραίοι
Οι άνομοι και τα σκυλιά,
οι τρισκαταραμένοι.

Ο Κύριος ηθέλησε να μπει σε περιβόλι
Να λάβει δείπνο μυστικό
για να τον λάβουν όλοι
Κι η Παναγία η Δέσποινα κάθουντο μονασή της
Τις προσευσές της έκανε
για τον Μονογενή της
Φωνή εξήλθε απ’ ουρανού
κι απ’ Αρχαγγέλου στόμα.

“Σώνουν, Κυρά μου, οι προσευχές σώνουν και οι μετάνοιες
και τον ιόν σου ψάσαντο
και στου χαρσά τον πάνε.

Σαν κλέφτη τον ηψάσασι
και σα φονιά τον μπάσι
μπρος στου Πιλάτου τις αυλές,
εκεί τον τυρρανάσι.

Η Παναγιά σαν τ’ άκουσε,
έπεσε κι’ λιγωθεί,
σταμνί νερό της ρίξανε,
τρία κανάτια μόσχο
και τρία με ροδόσταμο, για να’ ρθει
ο λογισμός της…

Τα 12 Ευαγγέλια που διαβάστηκαν την Μεγάλη Πέμπτη το βράδυ και τα 5 την Μεγάλη Παρασκευή το πρωί μας παρουσιάζουν το Θείο Δράμα από όλους τους Ευαγγελιστές. Με τον τρόπο αυτό ζούμε την προδοσία και τη σύλληψη, την ανάκριση και τους εξευτελισμούς, την θανατική καταδίκη από τους Αρχιερείς και τον Πιλάτο, την άρνηση και τη “μετάνοια” του Πέτρου, την πορεία προς το Γολγοθά, τη Σταύρωση, το Θάνατο, την Αποκαθήλωση, την ταφή και τη σφράγιση του μνημείου.

Σύμφωνα με τις ευαγγελικές περικοπές, ο Ιησούς σταυρώθηκε στις 9 το πρωί. Το μαρτύριό του κράτησε 6 ώρες, ώσπου, στις 3 το μεσημέρι, παρέδωσε το πνεύμα λέγοντας «τετέλεσται».

Κατά την δύση του ηλίου, ο Ιωσήφ από Αριμαθείας και ο Νικόδημος -και οι δύο κρυφοί μαθητές του Ιησού- αποκαθηλώνουν το Σώμα, το αρωματίζουν, το τυλίγουν σε καθαρό σεντόνι, το θάβουν σε καινούργιο τάφο και τον σφραγίζουν με μεγάλο λίθο.

Τη Μεγάλη Παρασκευή το πρωί διαβάζονται οι Ώρες στη θέση της Θείας Λειτουργίας και το μεσημέρι γίνεται η Αποκαθήλωση.

Στη Χίο τη Μεγάλη Παρασκευή οι επιτάφιοι στολίζονται μεγαλόπρεπα από τα κορίτσια, η περιφορά τους γίνεται με βυζαντινή μεγαλοπρέπεια και συνοδεύονται από φλογισμένους φανούς που φωτίζουν τον ουρανό και τις καρδιές των ανθρώπων.

Επιτάφιος-Παρπαριά

Στην Πόλη της Χίου οι Επιτάφιοι των μεγάλων εκκλησιών συναντιούνται στην κεντρική πλατεία, σ’ ένα θέαμα μοναδικό.

Το βράδυ της Μ. Παρασκευής διαβάζονται τα Εγκώμια, ενώ ακολουθεί η περιφορά του Επιταφίου. Παντού στην Ελλάδα, το ίδιο σκηνικό: Όλοι στη περιφορά του Επιταφίου…

Με την ονομασία Εγκώμια επιταφίου φέρονται στη βυζαντινή υμνολογία – υμνογραφία ειδικά τροπάρια που ψάλλονται το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής σε τρεις στάσεις:

Η πρώτη στάση σε ήχο πλάγιο α΄ αρχίζει με το εγκώμιο «Η ζωή εν τάφω, κατετέθης, Χριστέ και αγγέλων στρατιαί εξεπλήττοντο, συγκατάβασιν δοξάζουσαι την σην».
Η δεύτερη στάση σε ήχο πλάγιο α΄ αρχίζει με το εγκώμιο «Άξιον εστί, μεγαλύνειν Σε τον Ζωοδότην, τον εν τω σταυρώ τας χείρας εκτείνοντα και συντρίψαντα το κράτος του εχθρού».
Η τρίτη στάση σε ήχο γ΄ αρχίζει με το εγκώμιο «Αι γενεαί πάσαι ύμνον τη ταφή Σου προσφέρουσι Χριστέ μου».

Στη Χίο, τη Μεγάλη Παρασκευή στη Νέα Μονή ιδιαίτερα κατανυκτική είναι η θεία λειτουργία και η περιφορά του Επιταφίου γύρω απ’ το καθολικό του μοναστηριού. Όλοι μαζί ψάλλουν τα Εγκώμια του Επιταφίου ενώ εντυπωσιακή είναι η αναπαράσταση της «Εις Αδου Καθόδου» και ενώ ψάλλεται το «Άρατε Πύλες».

Τη Μεγάλη Παρασκευή απαγορεύεται η χρησιμοποίηση φωτιάς και μαχαιριού, γι’ αυτό το αρνί δεν σφάζεται ποτέ την Μεγάλη Παρασκευή.

Στην Αθήνα, οι νοικοκυρές πριν βγει ο επιτάφιος, πριν πολλά χρόνια, σκούπιζαν τους δρόμους και όταν περνούσε η πομπή, έβγαιναν στις πόρτες με ένα κεραμίδι, που είχε πάνω του αναμμένο καρβουνάκι με λιβάνι.

ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ…

Το απόγευμα της Μεγάλης Παρασκευής είναι αφιερωμένο στους νεκρούς. Οι πιστοί, πηγαίνουν στο νεκροταφείο κρατώντας λουλούδια. Ξαφνικά το νεκροταφείο παύει να είναι νεκροταφείο και αποκτά έντονη ζωή. Σε κάθε μνήμα υπάρχει κάποιος που θα το καθαρίσει, θα το στολίσει με λουλούδια, θα του ανάψει το καντήλι, θα του βάλει λιβάνι. Παπάδες κάνουν τα τρισάγια.

(Η πρώτη φωτογραφία είναι από τον Επιτάφιο που βρίσκεται στην Παναγιά την Κορφιάτισσα στην Πλάκα της Μήλου. Πρόκειται για έναν επιχρυσωμένο, μοναδικό Επιτάφιο, του 1600 μ.Χ., που έφθασε στη Μήλο από τη Σμύρνη).

Να είστε όλοι καλά! Καλή Ανάσταση!