Την καθιέρωση «εβδομαδιαίων δρομολογίων επιστροφών» προαναγγέλλει ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Νότης Μηταράκης προκειμένου σε συνδυασμό με την επίσπευση των διαδικασιών ασύλου να επιτευχθεί η αποσυμφόρηση των νησιών.

«Είναι πολιτική απόφαση της κυβέρνησης να μην επιτρέψουμε καμία μόνιμη παραμονή μεταναστών στα ακριτικά νησιά», επισημαίνει σε συνέντευξή του στην «Καθημερινή». Προσθέτει ωστόσο ότι η δημιουργία νέων πολυλειτουργικών κέντρων στα νησιά θα βοηθήσει στην εφαρμογή της πολιτικής για την αποσυμφόρηση.

Μέσα στην επόμενη εβδομάδα αναμένεται τροπολογία για τη δημιουργία μητρώου ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στο μεταναστευτικό, ενώ σύντομα στα κέντρα φιλοξενίας θα τοποθετηθούν νέοι διοικητές, επισημαίνει ο νέος υπουργός.

Αναλυτικά η συνέντευξη του κ. Μηταράκη στην «Κ»:

Tα νησιά όπου βρίσκονται τα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΚΥΤ), Λέσβος, Σάμος, Χίος, Κω και Λέρος, είναι στη χειρότερη κατάσταση μετά την προσφυγική κρίση του 2015. Ταυτόχρονα, οι ροές από την Τουρκία συνεχίζονται. Πώς μπορεί να αλλάξει αυτό;

-Πράγματι αντιμετωπίζουμε μια ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση στα πέντε νησιά του Αιγαίου, τα οποία σήκωσαν το 2019 το κύριο βάρος της μεταναστευτικής κρίσης –γιατί βρισκόμαστε σε συνθήκες κρίσης– όχι απλώς σε εθνικό, αλλά σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτό ήταν το πρώτο θέμα που έθιξα την προηγούμενη Τετάρτη στη συνάντησή μου με την επίτροπο Εσωτερικών Υποθέσεων Ιλβα Γιοχάνσον.

Βασικός μας στόχος είναι η μείωση των μεταναστευτικών ροών προς τη χώρα μας. Να μην είμαστε βασική διαδρομή για τους διακινητές. Αυτό απαιτεί φύλαξη των συνόρων και επιστροφές όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία. Και για τα δύο είναι απαραίτητη η ευρωπαϊκή συνδρομή. Ξεκίνησε ήδη η εφαρμογή των νέων διαδικασιών ασύλου, τις οποίες διαρκώς αξιολογούμε ώστε να βελτιώσουμε την όποια δυσλειτουργία. Κρίσιμο στοίχημα είναι η επιτάχυνση της διαδικασίας ασύλου και η επιτάχυνση των επιστροφών όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία. Ως κράτος δικαίου, υλοποιούμε αυτές τις πολιτικές προτεραιότητες με απόλυτο σεβασμό στις διεθνείς συμβάσεις, στα ανθρώπινα δικαιώματα και στην εφαρμογή των νόμων της ελληνικής πολιτείας.

Ποιο θα λέγατε ότι είναι το όριο για τον πληθυσμό αιτούντων άσυλο που θα μπορούσε να παραμένει στα νησιά;

-Πολύ λιγότεροι από όσους βρίσκονται σήμερα. Το πρόβλημα στα νησιά δημιουργήθηκε από τους περιορισμούς της κοινής δήλωσης Ε.Ε. – Τουρκίας, η οποία αφενός μείωσε τις ροές, αλλά αφετέρου λόγω της ερμηνείας που δέχθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ, σε συνδυασμό και με τις καθυστερήσεις στη διαδικασία ασύλου, εγκλώβισε στα νησιά όσους έκαναν αιτήσεις. Τώρα με την επιτάχυνση των διαδικασιών θα προχωρήσουμε στην αποσυμφόρηση των νησιών. Θεωρώ απάνθρωπο να καθυστερεί σε πολλές περιπτώσεις ακόμη και τέσσερα με πέντε χρόνια η εξέταση μιας αίτησης ασύλου. Αυτό συνέβαινε όλα τα προηγούμενα χρόνια. Για εμάς αποτελεί άμεση προτεραιότητα η αποσυμφόρηση των νησιών, χωρίς όμως να οδηγηθούμε σε απώλεια της δυνατότητας επιστροφών. Ηδη στην κατεύθυνση της αποσυμφόρησης έγινε ένα ιδιαίτερα σημαντικό βήμα με τη μεταφορά 20.000 ατόμων στην ενδοχώρα το δεύτερο εξάμηνο του 2019 και στις αρχές του 2020. Είναι πολιτική απόφαση της κυβέρνησης να μην επιτρέψουμε καμία μόνιμη παραμονή μεταναστών στα ακριτικά νησιά. Το νέο σχέδιο για πλωτά φράγματα είναι ένα ισχυρό μήνυμα της πολιτικής μείωσης των ροών.

Παρά τις μεταφορές στην ενδοχώρα ωστόσο, στα νησιά παραμένουν αυτή τη στιγμή πάνω από 42.000 αιτούντες άσυλο. Σε πρόσφατες δηλώσεις σας αναφέρετε ότι «κάθε μέτρο που λαμβάνουμε ως υπουργείο θα στοχεύει στον περιορισμό των ροών και στη μείωση των επιπτώσεων στις τοπικές κοινωνίες». Πώς θα το καταφέρετε αυτό;

-Το κλειδί είναι η συνδυασμένη λειτουργία των νέων πολυλειτουργικών ελεγχόμενων κέντρων και η επιτάχυνση των διαδικασιών ασύλου. Θα μπορέσουμε έτσι ταχύτερα και οργανωμένα να δίνουμε δικαίωμα ασύλου σε όσους δικαιούνται αλλά και να επιστρέφουμε όσους δεν δικαιούνται. Ζητήσαμε τη στήριξη της Ε.Ε. ώστε να οργανώνουμε κοινές επιστροφές, να έχουμε τη δυνατότητα να ενεργοποιήσουμε διαφορετικούς μηχανισμούς όσον αφορά τις επιστροφές. Είναι αναγκαία η αλληλεγγύη των Ευρωπαίων εταίρων, με κοινές πολιτικές ασύλου και διαχείρισης των ροών.

Η επίσπευση των διαδικασιών ασύλου πώς μπορεί να επιτευχθεί, δεδομένου ότι πάνω από 70.000 αιτήματα βρίσκονται σε εκκρεμότητα;

-Μέσα από την εφαρμογή της νέας νομοθεσίας που ισχύει για τη διαδικασία του ασύλου από την 1η Ιανουαρίου του 2020. Ηδη, από την πρώτη ημέρα ανάληψης των νέων μου καθηκόντων, ζήτησα από την Υπηρεσία Ασύλου την ταχύτατη εφαρμογή των νέων διαδικασιών που προβλέπει ο νόμος για όσους έρχονται. Δηλαδή, άμεσα να διαχωρίζονται αυτοί που δικαιούνται διεθνή προστασία, από εκείνους που δεν δικαιούνται. Η χώρα μας εφαρμόζει ισορροπημένη μεταναστευτική πολιτική, σέβεται τις διεθνείς υποχρεώσεις της, αλλά, από εκεί και πέρα, έχουμε και εθνικούς κανόνες: Αυτοί που δεν δικαιούνται διεθνή προστασία, πλέον, θα επιστρέφονται ταχύτατα στην Τουρκία. Πιστεύουμε ότι αυτό θα παίξει σημαντικότατο ρόλο στον περιορισμό των ροών και ταυτόχρονα θα στείλει ένα ηχηρό και αποτρεπτικό μήνυμα στους διακινητές – εμπόρους ανθρώπινων ψυχών.

Η προηγούμενη νομοθεσία προέβλεπε ότι όσοι φτάνουν στα νησιά θα πρέπει για χρονικό διάστημα 25 ημερών να παραμένουν υπό περιορισμό στα ΚΥΤ. Ομως δεν εφαρμόστηκε γιατί αυτή τη στιγμή, στη Σάμο για παράδειγμα, για όσους καινούργιους έρχονται δεν υπάρχει χώρος εντός του ΚΥΤ. Πώς και πότε θα αλλάξει αυτό;

-Θίγετε ένα θέμα που αφορά όλα τα νησιά. Τη Λέσβο, την Κω, τη Λέρο, τη Χίο που επισκέπτομαι σήμερα. Χρειαζόμαστε τα νέα κέντρα για να λειτουργήσει σωστά η διαδικασία ασύλου και επιστροφών. Προσωρινά βρίσκουμε λύσεις, αλλά χρειάζεται πιο οργανωμένη πλέον αντιμετώπιση. Στη Σάμο θα λειτουργήσει το συντομότερο το νέο κέντρο, αν και περιορισμένου μεγέθους. Είναι απαραίτητο τα νέα κέντρα να έχουν επαρκή χωρητικότητα ώστε να εφαρμόζεται σωστά ο νέος νόμος.

Θα αναλάβετε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες που αφορούν τη λειτουργία των κέντρων υποδοχής;

-Στα πέντε νησιά προχωράμε σε νέα κέντρα, κλείνοντας οριστικά ανοικτές δομές εντός αστικού ιστού. Ενισχύουμε με προσωπικό και υποδομές τις υπηρεσίες μας και καλύπτουμε κενές θέσεις διοικητών στα πολυλειτουργικά κέντρα έτσι ώστε σε άμεση συνεργασία με την Ελληνική Αστυνομία να είναι πιο αποτελεσματική η λειτουργία τους.

Πώς θα εξασφαλισθεί η διαφύλαξη των δικαιωμάτων των αιτούντων και η ανεξαρτησία της ελληνικής υπηρεσίας ασύλου;

-Τα δικαιώματα των αιτούντων άσυλο διασφαλίζονται από την εφαρμογή των διαδικασιών και των προϋποθέσεων που προβλέπονται από τη νομοθεσία. Για παράδειγμα, ο πρόσφατος νόμος 4636/19 που είναι σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου του 2020, προβλέπει ότι οι οικογένειες θα στεγάζονται στον ίδιο χώρο και οι εξαρτώμενοι ενήλικοι με ειδικές ανάγκες υποδοχής στεγάζονται μαζί με τους ενηλίκους συγγενείς που, σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο, έχουν την ευθύνη τους. Παράλληλα λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα για τη διασφάλιση της προστασίας της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής. Η Υπηρεσία Ασύλου εφαρμόζει με απόλυτο σεβασμό τη νομοθεσία ασύλου, η δε Ελληνική Υπηρεσία Ασύλου είναι μία ανεξάρτητη αρχή και οι δευτεροβάθμιες επιτροπές έχουν δικαστικούς λειτουργούς.

Εφόσον στηρίζετε την πολιτική των επιστροφών για ποιο λόγο δεν έχουν πραγματοποιηθεί επιστροφές έως σήμερα από την παρούσα κυβέρνηση; Δεν υπάρχουν τους τελευταίους μήνες άτομα που πληρούν τις προϋποθέσεις ώστε να επιστραφούν στην Τουρκία;

-Δίνουμε έμφαση στην αύξηση των επιστροφών, ήδη το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Ιανουαρίου οργανώθηκαν τρεις αποστολές επιστροφής μεταναστών προς την Τουρκία. Στόχος να καθιερωθούν εβδομαδιαία δρομολόγια και να αυξηθεί φυσικά ο αριθμός αυτών που επιστρέφονται. Παράλληλα θα δώσουμε έμφαση στην απευθείας επιστροφή προς τις χώρες προέλευσης, σε συνεργασία με Ε.Ε. και διεθνείς οργανισμούς.

Oσον αφορά τη διαχείριση των πόρων για το μεταναστευτικό/προσφυγικό, ποιο ποσοστό θα αναλάβει η κυβέρνηση και με ποιες αρμοδιότητες και ποιο ποσοστό η Yπατη Αρμοστεία και οι ΜΚΟ;

-Εστιάζουμε στην αντιμετώπιση των όποιων δυσλειτουργιών των ΜΚΟ, όπου υπάρχουν, με την πιστοποίηση των παρόχων αλλά και του προσωπικού. Με τροπολογία που προωθούμε, δημιουργούμε ένα «Μητρώο Μελών Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΜΚΟ)», επιδιώκοντας τη μέγιστη διαφάνεια στη λειτουργία τους, αλλά και των προσώπων που εργάζονται ή συνεργάζονται με αυτές. Ουσιαστικά πρόκειται για ένα νέο μητρώο στο οποίο θα καταγράφονται τα μέλη, οι υπάλληλοι, αλλά και οι συνεργάτες των ΜΚΟ. Η ρύθμιση θα προσφέρει στη δημόσια διοίκηση και στις αρμόδιες αρχές τις απαραίτητες πληροφορίες για τη λειτουργία ελληνικών και ξένων ΜΚΟ, οι οποίες, πλέον δεν θα είναι απρόσωπες. Ως προς τη διαχείριση πόρων επιδιώκουμε τη μεταφορά τους προς κρατικές αρχές, καθώς αυξάνουμε τις δικές μας δυνατότητες διαχείρισης του μεταναστευτικού.