ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ, ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ, ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΧΙΩΤΕΣ ΟΠΟΥ ΓΗΣ. Και πάνω απ’ όλα, με υγεία!

Δεύτερη χρονιά φέτος που ο κορωνοϊός μας απαγορεύει να εορτάσουμε τη Μεγάλη Παρασκευή. Δεν υπάρχει η καραντίνα του 2020, αλλά τα αυστηρά μέτρα δεν τελείωσαν. Η περιφορά του Επιταφίου θα γίνει μόνο στον προαύλιο χώρο των ναών, χωρίς να ακολουθεί πομπή πιστών, ενώ το προσκύνημα του Επιταφίου θα γίνει εκτός του ναού.

Πάντως, την Μ. Παρασκευή, “αι γενεαί αι πάσαι” την έχουμε τόσο βαθιά χαραγμένη στο DNA μας και κανένας ιός δεν μπορεί να την μολύνει και πολύ περισσότερο, να τη σβήσει.

Ημέρα σήμερα απόλυτης νηστείας, καθώς η Εκκλησία θυμίζει και βιώνει την πορεία του Ιησού προς τον Σταυρό και τον θάνατο.

Οι πρώτοι Χριστιανοί την περίοδο της νηστείας έτρωγαν μόνο ψωμί και έπιναν μόνο νερό. Σε κάποιες περιοχές της χώρας, σχετικά πρόσφατα, οι πιστοί δεν έτρωγαν απολύτως τίποτα, μέχρι την ώρα της Αποκαθήλωσης.

Αμέσως μετά, βουτούσαν ένα μαρούλι στο ξύδι και το έτρωγαν, σε ανάμνηση του “όξος εποτίσθη ο Ιησούς” στον Σταυρό, όταν είπε “Διψώ”. Την Μεγάλη Παρασκευή δεν επιτρέπεται η κατανάλωση λαδιού, αντίθετα μπορούμε να φάμε ελιές γιατί τρώγονται σαν καρποί.

Αυτά όμως έχουν αλλάξει, ιδιαίτερα στις νέες γενιές. Επινοήθηκαν διάφορες διευκολύνσεις, ώστε να είναι δυνατή η εφαρμογή… νηστείας από όλους. Λαχανικά, όσπρια, οστρακοειδή, ακόμα και …ψαράκι μετά τον Επιτάφιο…

Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής γίνεται ο στολισμός του Επιταφίου στις εκκλησίες. Αρχικά ψάλλονται οι Μεγάλες Ώρες, που περιέχουν ψαλμούς, τροπάρια, Αποστόλους, Ευαγγέλια και Ευχές. Στη συνέχεια ψάλλεται ο Εσπερινός της Μεγάλης Παρασκευής και γίνεται η Αποκαθήλωση του Εσταυρωμένου. Ακολούθως, τοποθετείται στο Ιερό Κουβούκλιο ένα ύφασμα, πάνω στο οποίο έχει κεντηθεί ή ζωγραφιστεί ο Κύριος, νεκρός. Το ύφασμα αυτό λέγεται Επιτάφιος.

Τα 12 Ευαγγέλια που διαβάστηκαν την Μεγάλη Πέμπτη το βράδυ και τα 5 την Μεγάλη Παρασκευή το πρωί μας παρουσιάζουν το Θείο Δράμα από όλους τους Ευαγγελιστές. Με τον τρόπο αυτό ζούμε την προδοσία και τη σύλληψη, την ανάκριση και τους εξευτελισμούς, την θανατική καταδίκη από τους Αρχιερείς και τον Πιλάτο, την άρνηση και τη “μετάνοια” του Πέτρου, την πορεία προς το Γολγοθά, τη Σταύρωση, το Θάνατο, την Αποκαθήλωση, την ταφή και τη σφράγιση του μνημείου.

Σύμφωνα με τις ευαγγελικές περικοπές, ο Ιησούς σταυρώθηκε στις 9 το πρωί. Το μαρτύριό του κράτησε 6 ώρες, ώσπου, στις 3 το μεσημέρι, παρέδωσε το πνεύμα λέγοντας «τετέλεσται». Κατά την δύση του ηλίου, ο Ιωσήφ από Αριμαθείας και ο Νικόδημος -και οι δύο κρυφοί μαθητές του Ιησού- αποκαθηλώνουν το Σώμα, το αρωματίζουν, το τυλίγουν σε καθαρό σεντόνι, το θάβουν σε καινούργιο τάφο και τον σφραγίζουν με μεγάλο λίθο.

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΤΗΣ Μ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

Το βράδυ της Μ. Παρασκευής ψάλλονται τα Εγκώμια, ενώ ακολουθεί η περιφορά του Επιταφίου.

Με την ονομασία Εγκώμια επιταφίου φέρονται στη βυζαντινή υμνολογία – υμνογραφία ειδικά τροπάρια που ψάλλονται το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής σε τρεις στάσεις:

-Η πρώτη στάση σε ήχο πλάγιο α΄ αρχίζει με το εγκώμιο «Η ζωή εν τάφω, κατετέθης Χριστέ και αγγέλων στρατιαί εξεπλήττοντο, συγκατάβασιν δοξάζουσαι την σην».
-Η δεύτερη στάση σε ήχο πλάγιο α΄ αρχίζει με το εγκώμιο «Άξιον εστί, μεγαλύνειν Σε τον Ζωοδότην, τον εν τω σταυρώ τας χείρας εκτείνοντα και συντρίψαντα το κράτος του εχθρού».
-Η τρίτη στάση σε ήχο γ΄ αρχίζει με το εγκώμιο «Αι γενεαί πάσαι ύμνον τη ταφή Σου προσφέρουσι Χριστέ μου».

ΤΟ ΜΟΙΡΟΛΟΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ – ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΗΣ Μ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής ομάδες παιδιών γυρνούσαν από σπίτι σε σπίτι και τραγουδούσαν το μοιρολόι «Σήμερα μαύρος ουρανός», γνωστό και ως «Μοιρολόι της Παναγίας». Τα Κάλαντα της Μεγάλης Παρασκευής τείνουν σήμερα να εκλείψουν.

Σήμερο μαύρος ουρανός
σήμερο μαύρη μέρα
Σήμερον όλοι θλίβονται
και τα βουνά λυπούνται
Σήμερον έβαλαν βουλή
οι άνομοι Εβραίοι
Οι άνομοι και τα σκυλιά,
οι τρισκαταραμένοι.

Ο Κύριος ηθέλησε να μπει σε περιβόλι
Να λάβει δείπνο μυστικό
για να τον λάβουν όλοι
Κι η Παναγία η Δέσποινα κάθουντο μονασή της
Τις προσευσές της έκανε
για τον Μονογενή της
Φωνή εξήλθε απ’ ουρανού
κι απ’ Αρχαγγέλου στόμα.

“Σώνουν, Κυρά μου, οι προσευχές σώνουν και οι μετάνοιες
και τον ιόν σου ψάσαντο
και στου χαρσά τον πάνε.

Σαν κλέφτη τον ηψάσασι
και σα φονιά τον μπάσι
μπρος στου Πιλάτου τις αυλές,
εκεί τον τυρρανάσι.

Η Παναγιά σαν τ’ άκουσε,
έπεσε κι’ λιγωθεί,
σταμνί νερό της ρίξανε,
τρία κανάτια μόσχο
και τρία με ροδόσταμο, για να’ ρθει
ο λογισμός της…

ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ…

Το απόγευμα της Μεγάλης Παρασκευής είναι αφιερωμένο στους νεκρούς. Χιλιάδες άνθρωποι σε όλη την Ελλάδα πηγαίνουν στο νεκροταφείο κρατώντας λουλούδια. Ξαφνικά το νεκροταφείο παύει να είναι νεκροταφείο και αποκτά έντονη ζωή. Σε κάθε μνήμα υπάρχει κάποιος που θα το καθαρίσει, θα το στολίσει, θα ανάψει το καντήλι, θα βάλει λιβάνι. Παπάδες κάνουν τα τρισάγια.

(Η φωτογραφία είναι από τον Επιτάφιο που βρίσκεται στην Παναγιά την Κορφιάτισσα στην Πλάκα της Μήλου. Πρόκειται για έναν επιχρυσωμένο, μοναδικό Επιτάφιο, του 1600 μ.Χ., που έφθασε στη Μήλο από την Σμύρνη της Μ. Ασίας).

ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ!