ΑΡΘΡΟ
του ΝΙΚΟΥ ΓΕΩΡΓΟΥΛΗ

Να το το μεγάλο ερώτημα μετά την κυβερνητική βούληση να υφαρπάξει από τους δήμους όλης της χώρας τα συστήματα ιαματικού τουρισμού και να τα παραδώσουν στο ΤΑΙΠΕΔ.
Στο ίδιο, μέσα – πέρα ερώτημα, θυμίζω, μπήκαμε στον κόπο να απαντήσουμε και προ ετών, όταν το ομαδικό παραχωρητήριο αφορούσε τους αερολιμένες της χώρας, τότε στη Fraport. Κάποια χρόνια μετά η γειτονική Σάμος υποδέχεται αεροσκάφη και αεροπορικούς επιβάτες σε υπερσύγχρονο αερολιμένα κι η Χίος ταλαιπωρείται ακόμα στον αστερισμό της αβεβαιότητας, θα έχουμε σε καμία πενταετία αντίστοιχη υποδομή ή θα συνεχιστεί ο πολυετής εμπαιγμός του τόπου;

Θέλω να πω ότι η μαζική ιδιωτικοποίηση δεν είναι a priori κολάσιμη, ίσως σε κάποιες περιπτώσεις κάνει ελκυστική μια μεγάλη επένδυση, μεταγγίζει αναγκαίους πόρους στην οικονομία, δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας, βελτιώνει την ανταγωνιστική φυσιογνωμία των ίδιων των δημοσίων πόρων, σε ιδιωτικά πια χέρια.
Ενδιαφέρει, άλλωστε, πολλούς από τους χρήστες των θερμαλιστικών υπηρεσιών αν το κόστος που καλούνται να καταβάλουν για τη χρήση τους καταλήγει στο δημόσιο, την αυτοδιοίκηση ή μια ιδιωτική τσέπη; Θα πρότεινα να επιτρέψουμε στους ίδιους τους χρήστες να δώσουν την απάντηση τους.

Ας επιχειρηθεί μια σύντομη αποτίμηση της κατάστασης του θερμαλιστικού συστήματος των Αγιασμάτων, καθώς εκεί εδράζεται το τοπικό ενδιαφέρον. Έναν αιώνα τώρα η Χίος γνωρίζει την ύπαρξη ενός σημαντικού φυσικού πόρου εγκλωβισμένου το δεύτερο μισό του αιώνα σε μια περιοχή με ραγδαία φθίνοντα χαρακτηριστικά όλων των τομέων. Πάνω από 30 χρόνια, με την κινητικότητα της Αυτοδιοίκησης, σε μορφή αρχικά Νομαρχίας και εν συνεχεία ως Δήμου, παρατηρείται μια πολύ περιορισμένη πρόοδος. Σκόρπιες αδειοδοτήσεις και μελέτες, πολύ πενιχρές διαθέσεις πόρων για αναβάθμιση και κυρίως απουσία ενός συνολικού επεμβατικού σχεδιασμού σε όλη την κοιλάδα των Αγιασμάτων.

Μια πενταετία τώρα η παρουσία μιας Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης, της Θέρμαι Αγιασμάτων, λειτουργεί ως ένας επιπλέον μοχλός πίεσης, έχει συμβάλλει στη βελτίωση της λειτουργίας του υδροθεραπευτηρίου αλλά:
• η ολιγόμηνη λειτουργία του υδροθεραπευτηρίου συνεχίζει να είναι ελλειμματική για το Δήμο και εν προκειμένω για την ΔΗΚΕΧ, την εταιρεία που έχει την ευθύνη λειτουργίας του. Οι δημότες κάθε χρόνο τσοντάρουν.
• το καθεστώς λειτουργίας δεν παραπέμπει σε έναν ευέλικτο μηχανισμό, συνεχίζει να είναι εξαρτώμενος από τις παθογένειες του δημοσίου συστήματος.
• η περιοχή των Αγιασμάτων δεν επωφελείται πρακτικά από τη μικρή βελτίωση των δεικτών του, καμία νέα επένδυση δεν προκύπτει στην περιοχή, το ίδιο περιορισμένη παραμένει η περίοδος λειτουργίας του.

Αν μας υφαρπάξει δηλαδή το ΤΑΙΠΕΔ τα Αγιάσματα, με βάση τη σημερινή εικόνα τους, δεν πρόκειται να μας πάρει και κανένα … φλουρί Κωνσταντινάτο. Περισσότερο με βαρέλι δίχως πάτο μοιάζει σήμερα, θρεπτικό συστατικό μιας αυταπάτης ότι τα Αγιάσματα μπορούν να στηρίξουν την ανάταξη ολόκληρης της Αμανής.
Τι θα συμβεί, επομένως, στην περίπτωση που το Υπουργείο Τουρισμού αποφασίσει και διατάξει και μεταβιβάσει τον πόρο των Αγιασμάτων στο ΤΑΙΠΕΔ;

Το καλό σενάριο είναι να ομαδοποιηθεί με μια σειρά άλλων ιαματικών χώρων και να σχεδιαστούν άμεσες ιδιωτικές επενδύσεις από ενδιαφερόμενο σχήμα. Πιστεύει κανείς πως έτσι θα βγει χαμένη η περιοχή; Θα χάσει αν στα Αγιάσματα επενδυθούν συγκεκριμένα και άμεσα ιδιωτικά κεφάλαια; Θα χάσει αν ο ευρύτερος χώρος αρχίσει να λειτουργεί με μια ιδιωτικοοικονομική φιλοσοφία, όπως στο σύνολο της δραστηριοποιείται όλη η τουριστική αλυσίδα; Προσωπικά το βλέπω ως ένα … θείο δώρο για την περιοχή των Αγιασμάτων ειδικότερα και της Αμανής γενικότερα. Ως μια χρυσή ευκαιρία.
Είναι όμως κατοχυρωμένο ότι όλα θα εξελιχθούν στη βάση του καλού σεναρίου; Η περίπτωση του αεροδρομίου της Χίου μας έδειξε πως δεν θα πρέπει να το θεωρούμε αυτονόητο. Το ιδιωτικό ενδιαφέρον εστιάζει τη δράση του στο επικερδές, σε εκείνο με ουσιαστικές προοπτικές απόδοσης. Πιστεύει σήμερα κανείς ότι τα Αγιάσματα παρέχουν παρόμοιες δυνατότητες; Μια επένδυση στην περιοχή θα πρέπει να κουβαλήσει το σύνολο των αδύνατων σημείων της Αμανής, από τον κατακερματισμό της γης στην περιοχή, την απουσία κουλτούρας ιδιωτικής οικονομίας ως το κάκιστο επίπεδο προσβασιμότητας και – κυρίως – την ανυπαρξία παραγωγικού ανθρώπινου δυναμικού. Παράγοντες απωθητικοί για το οποιοδήποτε ενδιαφέρον.

Ποιος θα διασφαλίσει ότι η μεταφορά των Αγιασμάτων στο ΤΑΙΠΕΔ δεν θα τα αφήσει ανενεργά ως πόρο, ελλείψει ιδιωτικού ενδιαφέροντος; Ένα τέτοιο σενάριο – το κακό – στερεί ακόμα κι αυτή την περιορισμένη κινητικότητα στην περιοχή, της βάζει την οριστική ταφόπλακα, καθώς κανένας δεν θα μπορεί να παρέμβει, ακόμα και επιδοματικά, όπως στην ουσία συμβαίνει σήμερα.

Κατά τη γνώμη μου η προσέγγιση στην προοπτική «υφαρπαγής» των Αγιασμάτων από το ΤΑΙΠΕΔ δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί με τους γενικόλογους αφορισμούς κατά της ιδιωτικής φοράς της οικονομίας. Μέλημα του τόπου πρέπει να είναι η διασφάλιση ότι η εκχώρηση του θερμαλιστικού πόρου της βόρειας Χίου στο Ταμείο συνεπάγεται αυτόματα ιδιωτική επένδυση και αξιοποίηση. Ποιος δεν τη θέλει; Στην περίπτωση, όμως, που για οιονδήποτε λόγο τα Αγιάσματα δεν προσελκύσουν επενδυτικό ενδιαφέρον, το πιθανότερο για μένα σενάριο, να επιστρέψουν αυτόματα στο σημερινό ιδιοκτήτη τους, Δήμο Χίου, για να συνεχίσει τη στήριξη που παρέχει ως σήμερα. Και φυσικά να εξασφαλίσουμε πώς θα λειτουργήσει το σύστημα στο μεταβατικό στάδιο. Οι δυο – τρεις μικροεπιχειρήσεις της περιοχής δεν έχουν τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουν μια – δυο νεκρές θητείες.