Το έθιμο της Πρωταπριλιάς, με τα αθώα ψέματα και τις αστείες φάρσες, μας έχει έρθει από την Ευρώπη. Υπάρχουν διάφορες εκδοχές σχετικά με τον τόπο και τον χρόνο που γεννήθηκε το έθιμο αυτό. Δύο από αυτές, όμως, είναι οι επικρατέστερες.

Σύμφωνα με την πρώτη εκδοχή, το έθιμο ξεκίνησε από τους Κέλτες, έναν λαό που κατοικούσε στο μεγαλύτερο μέρος της Κεντρικής Ευρώπης και έφτανε μέχρι τη νότια Γαλλία, την Ισπανία και τη βόρεια Ιταλία.

Οι Κέλτες, λοιπόν, ήταν δεινοί ψαράδες. Η εποχή του ψαρέματος ξεκινούσε την 1η Απριλίου. Παρά τις δυνατότητες και το μεράκι που είχαν, την εποχή αυτή του χρόνου τα ψάρια πιάνονταν δύσκολα.

Έτσι και αυτοί, έλεγαν ψέματα σχετικά με τα πόσα ψάρια είχαν πιάσει, για να κομπάσουν για τις ικανότητες τους. Αυτή η συνήθεια, έγινε με το πέρασμα του χρόνου έθιμο.

Η δεύτερη εκδοχή θεωρείται πιο βάσιμη ιστορικά καθώς βασίζεται σε ιστορικά και επιβεβαιωμένα γεγονότα, και θέλει γενέτειρα του εθίμου να είναι η Γαλλία του 16ου αιώνα. Μέχρι το 1564 η πρωτοχρονιά των Γάλλων ήταν η 1η Απριλίου.

Την χρονιά αυτή όμως, και επί βασιλείας Καρόλου του 9ου, αυτό άλλαξε και Πρωτοχρονιά θεωρούνταν πλέον η 1η Ιανουαρίου. Στην αρχή αυτό δεν το δέχτηκαν όλοι οι πολίτες κι έτσι οι αντιδραστικοί που δεν ήθελαν να συμβιβαστούν με τη νέα πραγματικότητα, συνέχιζαν να γιορτάζουν, την παλιά πλέον, πρωτοχρονιά τους την 1η Απριλίου, ενώ οι υπόλοιποι τους έστελναν πρωτοχρονιάτικα δώρα για να τους κοροϊδέψουν.

Το πείραγμα αυτό μετατράπηκε με τον καιρό στο γνωστό έθιμο της Πρωταπριλιάς.

Η Πρωταπριλιά στην Ελλάδα

Όταν το έθιμο αυτό ήρθε στην Ελλάδα, εκτιμάται κατά την εποχή των Σταυροφοριών, διαφοροποιήθηκε, σύμφωνα με τις ελληνικές συνήθειες και πήρε έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα, διατηρώντας όμως το έθιμο των ψεμάτων και της κοροϊδίας.

Οι Έλληνες πίστευαν πως όποιος καταφέρει να ξεγελάσει τον άλλο θα έχει την τύχη με το μέρος του όλη την υπόλοιπη χρονιά, με τοπικές δοξασίες να αναφέρουν ότι ο “θύτης”, αυτός που καταστρώνει τη φάρσα, θα έχει καλή σοδειά στις καλλιέργειες του, ενώ το θύμα πιστεύεται ότι θα έχει γρουσουζιά τον υπόλοιπο χρόνο.

Πλέον, η βασική ιδέα παραμένει ίδια, να πούμε κάποιο ψέμα ή να καταστρώσουμε μια φάρσα σε κάποιον με σκοπό να τον ξεγελάσουμε και σε πολλές περιοχές ακόμα, σύμφωνα με το έθιμο, αυτό θα επηρεάσει τις σοδειές των αγροτών. Σε κάποιες περιοχές, θεωρούν ότι όποιος καταφέρει να ξεγελάσει τον άλλο, θα έχει την τύχη με το μέρος του όλη την υπόλοιπη χρονιά.

Όσο για το θύμα της πρωταπριλιάτικης φάρσας, πιστεύεται ότι, σε αντίθεση με τον θύτη, θα έχει γρουσουζιά τον υπόλοιπο χρόνο.

Επίσης το βρόχινο νερό της πρωταπριλιάς, θεωρούν μερικοί, ότι έχει θεραπευτικές ιδιότητες. Παλιότερα το μάζευαν σε μπουκάλι και το έδιναν στους αρρώστους.

Οι Πρωταπριλιάτικες φάρσες που άφησαν εποχή

«Βρέθηκε ο τάφος και το κώνειο του Σωκράτη!»: Το έθιμο της Πρωταπριλιάς τιμήθηκε και το υπουργείο Πολιτισμού το 1995! Η πρωταπριλιάτικη φάρσα του Υπουργείου, είχε να κάνει με τον τάφο του Σωκράτη, που όπως ψευδώς ανακοίνωσαν, έχει βρεθεί κοντά στην Ακρόπολη.
Η εύρεση μάλιστα συνοδεύονταν από υπολείμματα του κώνειου. Η είδηση έκανε τον γύρο του κόσμου, καθώς φιλοξενήθηκε μέχρι και σε ξένα ΜΜΕ, ενώ λίγο αργότερα αποκαταστάθηκε η αλήθεια

«Ηρθε το τέλος του κόσμου»: Μια, ομολογουμένως, πολύ επιτυχημένη πρωταπριλιάτικη φάρσα που άφησε εποχή, καθώς Το Ινστιτούτο Franklin, στη Φιλαδέλφεια, ενημέρωσε στις 31 Μαρτίου 1940, ότι την επόμενη μέρα θα ερχόταν το τέλος του κόσμου, επιβεβαιώνοντας τους χειρότερους φόβους πολλών.
Τόνισε μάλιστα πως δεν πρόκειται για κάποιο πρωταπριλιάτικο αστείο. Φυσικά, η είδηση αυτή έφερε τον πανικό, ενώ λίγο μετά ο εμπνευστής της ιδέας, που ήθελε να προωθήσει ένα σόου του Ινστιτούτου, είδε την πόρτα της εξόδου.

Η συγκομιδή ζυμαρικών από τα δέντρα: Ακόμη μια, πιο αθώα, πρωταπριλιάτικη φάρσα που άφησε εποχή ήταν αυτή του BBC, με την συγκομιδή σπαγγέτι στην Ιταλία.
Ο εμπνευστής του αστείου, ήταν ο δημοσιογράφος του BBC, Ρίτσαρντ Ντίμπλεμπι, ο οποίος στην εκπομπή του με τίτλο «Panorama», μετέδωσε ένα video τριών λεπτών, στο οποίο παρουσίαζε μια οικογένεια στην νότια Ιταλία να δουλεύει στα χωράφια και να μαζεύει μακαρόνια από τα δέντρα. Πολλοί εκνευρίστηκαν, ενώ άλλοι τηλεφωνούσαν για να μάθουν από πού μπορούν να προμηθευτούν αυτό το φυτό.

Το μπέργκερ για αριστερόχειρες: Το 1998 μια αλυσίδα γρήγορης εστίασης στην Αμερική λάνσαρε την πρώτη μέρα του Απρίλη, μια μεγάλη καινοτομία: το χάμπουργκερ για τους αριστερόχειρες.
Η διαφορά του από το κλασικό μπέργκερ ήταν πως είχαν περιστραφεί τα υλικά κατά 180 μοίρες. Οι αριστερόχειρες έτρεξαν να απολαύσουν το χάμπουργκερ, ενώ πολλοί από αυτούς μάλιστα, δήλωναν ότι ήταν και πιο νόστιμο από το κλασικό.

Σταματάμε τις γυμνές φωτογραφίες ζώων: Ακόμη και το National Geographic παρασύρθηκε από το έθιμο της Πρωταπριλιάς και ετοίμασε μια όμορφη φάρσα το 2016. Με ένα tweet, το National Geographic ξάφνιασε το κοινό, καθώς όπως ανακοίνωσε: Στο εξής, δε θα υποβαθμίζουμε δημοσιεύοντας φωτογραφίες τους χωρίς ρούχα.
Οι αναγνώστες που επισκέφθηκαν την ιστοσελίδα θέλοντας να μάθουν περισσότερα, αντίκρυσαν στις οθόνες τους το μήνυμα «ΠΡΩΤΑΠΡΙΛΙΑ!» αλλά και μια συλλογή φωτογραφιών με ντυμένα κουτάβια και γατάκια.